U ova ratna vremena, kada je dominantni diskurs zagušen naizgled dobronamernim ali zapravo licemernim apelima na mir i stabilnost, prizivanje prava naroda na samoopredeljenje može se činiti kao dolivanje ulja na vatre nacionalizma i podstrekivanje na oružane sukobe. Primena tog prava u međunarodnoj praksi, kao i njegova analiza u pravnoj i političkoj teoriji,otkriva njegovu sklonost ka  instrumentalizaciji od strane najmoćnijih država, ali i revolucionarni potencijal koji može značajno uticati na destabilizaciju međunarodnog poretka ili promenu odnosa snaga unutar njega. Posmatranje samoopredeljenja u istorijskoj perspektivi otkriva njegovu povezanost sa državom, ratom i nacionalizmom, silama koje su težnjama naroda za slobodom,često iskrivljavale njihov smisao i cilj, nastojeći da ih vrate u stanje ropstva i zavisnosti. Kao neželjeno dete revolucionarne politike narodnih masa i konzervativog prava državne vlasti, pravo naroda na samoopredeljenje je od samog nastanka moralo da se izbori za priznanje od strane političkih aktera i pravnih stručnjaka. Francuska revolucija, taj vanredni politički događaj, proglasila je osnovno pravo svakog naroda da organizuje svoj oblik vladavine bez mešanja stranih sila, uz uvođenje plebiscita kao sredstva za određivanje pravnog statusa date teritorije, kako bi se revolucionarne tekovine očuvale pravnim mehanizmima. U 19. veku, sa usponom nacionalnih država, poziv na samoopredeljenje čuo se u pokretima za ujedinjenje Italije, ali i separatističkim pokretima u Austrougarskoj monarhiji, ...